Enquêtes en onderzoek

Moet je de geneesmiddelensector in België hervormen of vrijwaren? Een Itinera analyse biedt  waardevolle perspectieven, maar laat nog ruimte voor verbetering en aanvulling.

‘Een verstandig geneesmiddelenbeleid leidt tot besparingen en ondersteunt innovatie. Door alleen te beknibbelen op de uitgaven voor geneesmiddelen lost men de budgettaire uitdaging van de gezondheidszorg niet op’, dat stelden de experts van Itinera afgelopen week heel terecht in een goede analyse.

'Willen we het ‘Gouden Ei van de Geneesmiddelen’ in België vrijwaren, dan dringt een grondige hervorming van het gezondheidszorgsysteem zich op als antwoord op de stijgende uitgaven in de gezondheidszorg op lange termijn'. En Itinera voegde er meteen een lange waslijst concrete voorstellen aan toe.

Lieven Annemans (UGent), Irina Cleemput (KCE), Frank Hulstaert (KCE) en Steven Simoens (KUL) publiceren vandaag in het tijdschrift ‘Frontiers in Pharmaceutical Medicine and Outcomes Research’ een interessant artikel onder de titel ‘Valorising and creating access to innovative medicines in the European Union’.

Het wordt steeds duidelijker dat de huidige manier waarop de terugbetaling (en dus ook de prijs) van geneesmiddelen geregeld is, in zowat alle landen aan een verdere, grondige transformatie toe is. In 27 lidstaten lopen evenveel verschillende procedures om allemaal hetzelfde te doen. Kan dat anders en beter? Annemans e.a. geven een aanzet met een heldere analyse.
 

Met het rapport “Je geld of je leven?” houdt het Itinera Instituut een pleidooi voor meer kosteneffectiviteit in de Belgische gezondheidszorg. Pleitbezorgers Lieven Annemans en Brieuc Van Damme zijn prima geplaatst als observatoren en analisten om de brug te leggen tussen de huidige aanpak van ziekteverzekering / gezondheidszorg en wat we anders en beter zouden kunnen doen. Vijftig bladzijden die de regeringsonderhandelaars eigenlijk eens zouden moeten lezen. Maar ook sterk aanbevolen literatuur voor al wie in de gezondheidszorg in het algemeen en de farmaceutische sector in het bijzonder werkzaam is.

Patiënten komen naar de apotheek voor hun medicatie en ik zie of hoor ze niet meer, tot ze met een volgend voorschrift langs komen. Hetzelfde geldt voor de meeste andere zorgverstrekkers: tussen twee afleveringen, consultaties of prestaties, is er geen of nauwelijks contact met de patiënt. Hoe gaat het met zijn gezondheid en zijn behandeling? Heeft hij nood aan uitleg, ondersteuning of motivatie? We gaan er allemaal van uit dat “geen nieuws, goed nieuws” is. Als er écht iets mis gaat, zal de patiënt wel contact opnemen.

Kan dat met moderne middelen beter? Kunnen we een systeem ontwikkelen dat toelaat de patiënt op afstand te volgen, dat hem het gevoel geeft dat hij permanent op zijn zorgteam kan terugvallen en dat toelaat problemen te detecteren en op te lossen voor ze eindigen in een urgentie, op spoed, in de wachtdienst, in een hospitalisatie of nog erger. TeleHealth biedt die mogelijkheden en begint snel op het voorplan te komen.

Het wordt een volgende stap in het eHealth verhaal. In afwachting daarvan biedt een studie uit het Verenigd Koninkrijk al een grondige eerste kennismaking. Tijd om na te denken hoe we dit in de eerstelijn en in de geneesmiddelensector kunnen toepassen.
 

Twee recent gepubliceerde studies geven niet alleen een helder en compleet beeld van hun respectievelijke therapeutische domeinen. De “Zuurstoftherapie thuis” studie van het KCE en een goede synthese van de aanpak van ADHD blijken daarenboven drie blinde vlekken bloot te leggen waarop we de volgende jaren moeten gaan werken, willen we de patiënt echt centraal zetten.

PWC doet het weer! In de PharmaVision 2020 reeks verkennen de experts ditmaal de toekomst van de fabricage- en distributie keten (in de breedste zin van het woord). Zorgverstrekkers, artsen en apothekers, krijgen een kijk op de gestalte die hun leveranciers van medicatie het volgend decennium zouden kunnen aannemen. Farma bedrijven kunnen zich mentaal en praktisch voorbereiden op de transformaties die er sowieso aan komen. PWC stelt dat de activiteiten rond fabricage, distributie en ondersteuning van het concrete gebruik van de medicatie zeer grondig overhoop gehaald zullen worden onder invloed van een reeks goed beschreven “drivers”.

Farma bedrijven bekijken en belichten hun toegevoegde waarde gewoonlijk met de focus op het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen. Men lijkt te vergeten dat de “supply chain” het volgend decennium ook een zeer grondige transformatie zal ondergaan, waarbij de aangeboden meerwaarde voor de patiënt, de ziekteverzekering en de zorgverstrekkers evenredig zal veranderen.

Exact 10 dagen geleden publiceerden drie Duitse onderzoekers een inspirerende, bondige compilatie van studies over therapietrouw. Al wie zegt “de patiënt centraal” te zetten zou dit artikel moeten lezen. Want het toont aan hoe we met relatief goedkope interventies en middelen spectaculaire verbeteringen van het geneesmiddelengebruik kunnen realiseren, die patiënten massaal veel gezonde levensjaren en de ziekteverzekering forse besparingen kunnen geven. Wat dit artikel zo opmerkelijk maakt, is dat het op enkele bladzijden een reeks overtuigende cijfers aanreikt, die het probleem en de mogelijke oplossingen in kaart brengen.

In een beschrijvend artikel dat recent verscheen wordt een concreet beeld gegeven hoe de toekomst van de apotheek er uit kan zien. Een mooie kruising van inter-professionele samenwerking en doorgedreven farmaceutische zorg, met de focus op het optimaliseren van geneesmiddelengebruik en –outcomes, maar steeds met de patiënt als mens centraal.

Het voorgestelde model bestaat vandaag al, zij het in een heel andere setting, in de VS. Maar het bewijst dat “de toekomst al bestaat”. Je moet er wel alert naar uitkijken en met een gezonde dosis creativiteit en een open geest inpassen in de toekomst van ons model.
(De links naar de originele publicaties staan in de tekst).

Behoudens politieke mirakels, wenkt over enkele maanden het stemhokje. Indien de politici hun falen onder ogen zien en ze het electoraat te hulp roepen, staan we voor één van de grootste politieke uitdagingen sinds de Koningskwestie: met z’n allen een zinvolle politieke keuze maken die het land waarin we samen leven opnieuw op koers kan zetten.
Hoe zien we dat dan? Door de bril van het heden (geïnduceerd door de opgezweepte politieke media) of met kennis van zaken van ons verleden en onze toekomst (van waar we komen en – vooral – waar we inhoudelijk naartoe willen).
Twee onderbouwde wetenschappelijke enquêtes, op een blaadje aangereikt door Luc Huyse en gekruid door Marc De Vos, werden afgelopen week aangereikt aan de IFB (ex-)cursisten. Een verhaal over een onvoltooid land, met een volk dat weet wat het wil, maar niet op zijn wenken bediend wordt. Met een sterke gezondheidszorg, die echter goed verzorgd zal moeten worden.
 

KCE studie 147a bekijkt vijf systemen voor de terugbetaling van geneesmiddelen
Oostenrijk, België, Frankrijk, Nederland en Zweden. Voor die vijf landen analyseerden de KCE onderzoekers de beslissingscriteria die worden gebruikt, hun “operationalisering” en hun relatieve waarde in het besluitvormingsproces. Het was niet de bedoeling om een waardeoordeel uit te spreken over de performantie van het terugbetalingsysteem van elk land, wel om sterktes en zwaktes op te lijsten en daaruit aanbevelingen te formuleren. De studie is dus een zoektocht naar “best practices”. Maar ze zet aan het denken en dromen...

Is het de crisis of zit er meer achter de negatieve resultaten die apothekers momenteel aanvoelen en cijfermatig vaststellen? Wat komt er nog op ons af en hoe moeten we ons daarop voorbereiden? Voor wie nog niet helemaal “Prepared for the Future” is, volgt een analyse van het heden, het verleden en de toekomst, naar aanleiding van een enquête door “De Apotheker” en vooral van de historische cijfers van APB.

“Resistentie door fout antibioticagebruik kost jaarlijks 25.000 Europese levens”. Met die criante kop, gevolgd door een kort maar sensationeel artikeltje, lanceerden de media de nieuwe antibiotica campagne. In de commentaren van geciteerde experts lag het accent op de schadelijke gevolgen van ons overdreven antibioticagebruik. Gaat de therapietrouw van tante Jeanne en van mevrouw Vandenbossche, aan wie ik gisteren antibiotica afleverde, daarmee niet om zeep zijn, dacht ik onmiddellijk. En gaat die heisa hun huisartsen motiveren tot rationeler antibioticagebruik?

In alle discretie loopt volgende week (30 oktober) de consultatieronde af die het e-Health Platform heeft voorzien voor de “informed consent” van de patiënt bij het gebruik van een gedeeld patiëntendossier. Wordt het een opt-in of een opt-out?